Het toenemende gebruik van AI begint inmiddels steeds meer invloed te hebben op het web. Dit zal ingrijpende gevolgen hebben, niet alleen voor websites en bedrijven maar ook voor het web zelf.
In dit artikel gebruiken we voor het gemak de term “AI”, maar waar we het over hebben, is eigenlijk niet per se kunstmatige intelligentie, maar specifiek de “large language models” (LLMs) en de daaraan verwante technologieën zoals ChatGPT, CoPilot, Claude en Gemini.
Wat is er aan de hand?
De enorme groei van AI heeft invloed op hoe het web gebruikt wordt op verschillende manieren.
De makers van de AI-modellen, platforms en apps hebben een constante stroom van data nodig. Deze halen ze van het web. Dat is in principe niet veel anders dan wat zoekmachines zoals Google al jaren doen: programma's lopen het web af en lezen de inhoud van de webpagina's. Het verschil ligt in de schaal. Google zorgt ervoor dat sites niet te zwaar worden belast bij het indexeren. Het is in het belang van Google dat de ingelezen websites goed blijven werken, want de zoekresultaten moeten naar goed werkende sites leiden. Voor de AI-bots is het anders, die zijn puur gericht op de inhoud en het is niet ongewoon dat sites zo zwaar belast worden door de AI-bots dat ze helemaal niet meer werken.
Aan de andere kant heeft de groei van AI ook invloed op het gedrag van de gebruikers. Waar iemand vroeger via Google een zoekopdracht invoerde en vanuit daar een of meer websites bezocht blijven veel mensen tegenwoordig hangen bij het stellen van een vraag op een platform zoals CoPilot of ChatGPT.
De gevolgen voor websites
Zoals hierboven geschetst, verandert het gedrag van mensen door de komst van de AI-platforms.Dat is bijvoorbeeld te merken aan het feit dat het aantal zoekopdrachten in Google met Apple's browser Safari voor het eerst ooit is gedaald1. Google probeert dit feit te relativeren, maar het is duidelijk dat het bedrijf hard op zoek is naar manieren om mensen bij zich te houden.
Om een mogelijke verdere daling in het aantal zoekopdrachten te beperken is Google zelf ook druk bezig met de inzet van AI. Zo worden voor veel zoekopdrachten nu gegenereerde samenvattingen getoond boven de zoekresultaten.
Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat het aantal (echte) websitebezoekers over de hele linie daalt. Dit heeft ook impact op zoekmachineoptimalisatie (SEO), want de standaardtechnieken waarbij informatieve pagina's worden opgebouwd voor SEO-doeleinden zal een stuk minder effectief worden. Als Google of een AI-chatbot alle informatie kan tonen, waarom zou iemand nog verder klikken?
Tegelijkertijd lijkt het aantal geautomatiseerde bezoekers op dit moment juist te stijgen. Zoals eerder genoemd hebben de AI-modellen een constante toestroom van tekst en gegevens nodig en proberen kleinere en nieuwe spelers zo snel en hard mogelijk mee te rennen met de grote spelers. Hierdoor worden sites met veel informatie overspoeld door bots. Soms gaat het zo ver dat de sites niet meer goed kunnen functioneren door de vloedgolf aan verkeer vanuit AI-systemen2. Sommige website-eigenaren gaan inmiddels zo ver dat ze AI-bots proberen te saboteren3.
Dit heeft uiteraard ook impact op bedrijfswebsites. De standaardmarketingaanpak waarbij er nuttige informatie gepubliceerd werd om zo bezoekers te trekken die vervolgens mogelijk tot conversie overgaan gaat niet meer op. De meer informatieve kant van het web wordt door de chatbots weggekaapt samen met de AI samenvattingen van Google. Hierdoor zullen er minder bezoekers komen. Een deel zal niet eens buiten het venster van de chatbot komen, en voor diegenen die Google gebruiken zullen een deel ook door de samenvatting daar blijven steken. Hiermee worden steeds meer zoekopdrachten zogenaamde zero click searches, waarbij geen enkele site anders dan Google wordt geraadpleegd4. Uit cijfers blijkt ook dat het aantal kliks vanuit zoekresultaten met een AI samenvatting ongeveer de helft lager zijn dan zoekresultaten zonder een AI samenvatting5.
Er is nog geen standaardstrategie gekomen die deze problemen verhelpt. Het meest gegeven advies is diversificatie. Wie mee wil doen in de wereld van online marketing zal gedwongen zijn om daar meer in te investeren door op meer platforms en plekken aanwezig te zijn.
De gevolgen voor het web
Wanneer steeds meer van het web voor en door machines is, wat blijft er dan nog over? Als mensen de informatie die ze willen hebben vanuit chatbots krijgen, en zaken zoals bestellingen ook door AI wordt uitgevoerd dan heeft het web, zoals het er nu uitziet, steeds minder toegevoegde waarde.
Vanuit twee kanten zijn er grote veranderingen gaande. Aan de ene kant voor de gebruikers door steeds meer op AI gebaseerde tools zoals chatbots en browsers, aan de andere kant rond de onderlinge communicatie tussen systemen.
Een aantal bedrijven werkt aan nieuwe browsers vanuit een AI-first oogpunt, browsers waarbij het gebruik van AI echt op de eerste plek komt. De namen die veel worden genoemd zijn Perplexity's Comet, The Browser Company's Dia, Opera's Neon, en een browser van OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT. Sommige analisten beginnen al te spreken van een aankomend browser war6, soortgelijk aan die van ongeveer een decennium geleden waarbij Internet Explorer het veld moest ruimen voor (met name) Chrome.
Op de achtergrond spelen er ook zaken op een meer fundamenteel niveau. De AI-apps en systemen zoeken steeds vaker naar manieren om op een gestructureerde manier gegevens uit te wisselen met andere apps en systemen. Het meest gebruikte protocol daarvoor is op dit moment het Model Context Protocol (MCP)78. Door gebruik te maken van het MCP kunnen programma's met AI-systemen "praten". Hierdoor zal het op termijn steeds makkelijker worden voor AI-apps en browsers om zelfstandig het web te bewandelen, en ook steeds meer complexe handelingen namens de gebruiker uit te kunnen voeren.
Al deze zaken zijn nog vol in ontwikkeling, en zowel de techniek als het publieke debat en politieke keuzes hierin kunnen nog alle kanten op. Toch is het aannemelijk dat de manier waarop websites en pagina’s worden gepubliceerd en gelezen de komende jaren ingrijpend zullen veranderen.