De afgelopen jaren zijn steeds meer mensen AI gaan gebruiken. Dat chatbots zoals ChatGPT gratis gebruikt konden worden was hierin een doorslaggevende factor. Mensen konden ook zakelijk deze tools inzetten zonder dat daar licenties voor aangeschaft hoefden te worden. De betaalde pakketen geven toegang tot steeds slimmere modellen tegen een vast bedrag per maand. Deze tijd lijkt langzaam aan tot zijn einde te komen.
Het gratis en goedkope gebruik heeft de hoge kosten van het daadwerkelijke gebruik verborgen. In de strijd om het marktaandeel hebben de grote spelers alles gedaan om als winnaar over te blijven, en bieden daarbij diensten gratis aan of voor ver onder de kostprijs. Exacte bedragen blijven vaak geheim, maar het is bekend dat OpenAI in 2025 miljarden verlies leidt, in één kwartaal zelfs meer dan 11 miljard dollar.
De situatie is onderhand niet meer houdbaar en AI platformen beginnen nu hun prijzenstructuur te veranderen en de verwachting is dat dit ook breder toegepast zal worden.
Andere prijzen
Anthropic, een van de grote spelers in deze markt, heeft recent voor Enterprise klanten een nieuwe prijsstructuur geintroduceerd. In plaats van een vast bedrag per gebruiker per maand worden de kosten nu met name berekend op het daadwerkelijke gebruik.
Ook Microsoft heeft dit voor een deel gevolgd. Voor Github CoPilot, een model specifiek voor programmeerwerk, is eind april een blokkade gekomen voor nieuwe maandabonnementen. Sinds dien heeft Microsoft ook bekend gemaakt dat gebruik van deze agents omgeschakeld worden naar een model waar bij de kosten worden berekend op basis van het verbruik.
Er zijn meerdere oorzaken voor deze veranderingen. Voor een deel is het stijgende kosten in het algemeen, maar het gaat met name over veranderend gebruik.
In het begin werd AI vooral met losse chatbots gebruikt. Een mens schreef een vraag en kreeg daar een antwoord op. Nu er steeds meer gebruik wordt gemaakt van AI-agents, bots die zelfstandig taken uitvoeren, is het aantal berekeningen sterk toegenomen.
De maandabonnementen met een vaste prijs zijn hier niet op berekend. Iemand kan tegenwoordig een klein leger aan AI agents opstarten die in enkele uren meer verbruiken dan het maandverbruik van een heel bedrijf van een jaar geleden. Ook zijn de vragen en nodige berekeningen steeds complexer geworden.
Dit heeft ertoe geleid dat een bedrijf als Anthropic niet alleen verlies leed op zijn abonnementen, maar zelfs problemen kreeg om voldoende capaciteit in te kopen, met soms tijdelijk begrensde AI tot gevolg. De platformen van alle grote spelers, zoals Microsoft, OpenAI, Antropic en Google hebben, met name tijdens de piektijden van de VS, soms capaciteitsproblemen of leggen sneller beperkingen op voor gratis gebruikers.
Ook de budgeten binnen de bedrijven zelf worden aangescherpt. Zo maakte de CTO van Uber bekend dat ze in april al het hele AI budget van 2026 hadden verbruikt. Ook andere grote bedrijven hebben soortgelijke beslissingen genomen, Microsoft zelf heeft het interne gebruik aan banden gelegd en Tesla heeft een budget van $200/week per engineer ingesteld.
Gevolgen voor het mkb
De wijzigingen die hierboven worden beschreven zijn op dit moment geldig voor enterprise klanten, de grotere bedrijven. De verwachting is dat de prijzen voor de meeste soorten betaalde accounts van alle grote platformen meer op verbruik gebaseerd zullen worden, en dat de zo genaamde flat fee abonnementen, met een vast bedrag per maand, veel meer beperkt zullen worden in hoe ze gebruikt kunnen worden.
Dit betekent dat, afhankelijk van het soort gebruikt, de kosten van AI mogelijk zullen stijgen en vooral ook onvoorspelbaar zullen worden. Grote bedrijven hebben de middelen om kosten en verbruik te monitoren en beheren, of hebben zelfs hele teams hierop gericht. Bedrijven binnen het mkb zullen hier op een andere manier mee om moeten gaan en een keuze moeten maken in wat ze zwaarder laten wegen: het vrijgeven van midellen aan medewerkers (met hoge onverwachtte kosten als risico) of het inperken van kosten (met het stopzetten van werkprocessen als risico).