Plotseling verschijnen er rechts onderin je scherm dreigende meldingen: je computer is besmet met virussen, je antivirusprogramma is verlopen of Windows moet dringend worden bijgewerkt. Het ziet er alarmerend uit, maar in feite is er niets aan de hand. Er is hier namelijk geen sprake van een virus, maar slechts van een nieuwe vorm van phishing, waarbij in plaats van e-mails gebruik wordt gemaakt van de notificatiesystemen van webbrowsers.

Natuurlijk zijn virusinfecties ook mogelijk, maar in dit artikel gaan we in op een vorm die op een virus lijkt, maar dat niet is. Je kan ze eraan herkennen dat ze rechtsonder in jouw scherm in beeld komen, zoals in de onderstaande afbeelding. Let erop dat er in dit voorbeeld "via Microsoft Edge" staat.

Een screenshot waarin een melding wordt getoond over dat er een virus zou zijn

Wat is er precies aan de hand?

Er is helemaal geen sprake van een virus. Wat er gebeurt, is dat een website een melding stuurt via de browser (zoals Edge of Chrome). 

Dat een website via het notificatiesysteem van Windows berichten kan sturen is normaal. Dit kan bijvoorbeeld gebruikt worden door nieuwssites bij belangrijk nieuws, of een webapplicatie zoals Gmail wanneer er een nieuw mailbericht binnen is gekomen.

Een website kan dit alleen doen als de gebruiker hier van tevoren toestemming voor heeft gegeven. Legitieme sites, zoals hierboven beschreven, kunnen een pop-up tonen met de vraag of er notificaties gestuurd mogen worden.

Helaas wordt deze functionaliteit ook misbruikt. Websites kunnen bezoekers misleiden door te melden dat er op Toestaan geklikt moet worden. Dit zou dan zogenaamd moeten om technische redenen, om te bevestigen dat je geen robot bent, of om een bestand te kunnen downloaden.

Wanneer de toestemming is gegeven zijn sites daarna vrij om meldingen te sturen. Dit kunnen simpele tekstmeldingen zijn (wat ook meestal het geval is bij legitiem gebruik), maar malafide sites gebruiken vaak de mogelijkheid om ook afbeeldingen mee te sturen. Deze afbeeldingen worden opgemaakt om er dringend uit te zien, of proberen juist door grijze kleuren een "systeemmelding" na te bootsen. Het gebruik van logo's van Microsoft en/of antivirussoftware komt ook vaak voor.

Het is belangrijk om te begrijpen dat wanneer dit gebeurt en alleen berichten getoond worden vanuit de site. Er is dus geen virus aanwezig, en de betreffende site heeft geen toegang tot jouw computer of bestanden.

Deze meldingen moet je negeren, en vooral nergens op klikken, iets downloaden of persoonlijke gegevens of wachtwoorden invullen!

Hoe los ik het op?

Zoals hierboven beschreven gaat het hier om standaard functionaliteit van browsers. Dit betekent dat het probleem ook via de browser weer opgelost kan worden. De toestemming om berichten te laten sturen kan daar teruggetrokken worden.

Ga met je browser naar de instellingen voor notificaties.

Gebruik je Edge, plak dan volgende in je adresbalk: edge://settings/privacy/sitePermissions/allPermissions/notifications

Gebruik je Chrome, plak dan volgende in je adresbalk: chrome://settings/content/notifications

Gebruik je Firefox, plak dan volgende in je adresbalk: about:preferences#permissionsData

Wanneer het juiste scherm geopend is, wordt daar een lijst getoond van alle sites die toestemming hebben gekregen om notificaties te sturen. Wij raden aan om alle sites te verwijderen die niet direct herkend worden.

Na het intrekken van de toestemming kan de website geen nieuwe meldingen meer sturen.

Kan ik het ook helemaal uitschakelen?

Tenzij je sites of webapps gebruikt die meldingen sturen, dan kan je deze functionaliteit ook compleet uitschakelen. Zowel in Edge als in Chrome is op de instellingenpagina de eerste vraag of er überhaupt meldingen gestuurd mogen worden. In Firefox staat deze vraag onderaan in het scherm.

Door deze instelling van aan naar uit te schakelen kan geen enkele site meldingen meer sturen en zelfs niet meer om toestemming vragen.

Heb misschien toch een virus?

Waarschijnlijk niet. Het verschijnen van dit soort meldingen zijn geen teken van een infectie. 

Heb je toch (per ongeluk) op de melding of een van de buttons geklikt, iets ingevuld of gedownload? Dan is het wel verstandig om dit direct te melden en je computer en account(s) goed te laten controleren.

Voorkomen is uiteraard beter dan genezen, en wij raden daarom ook aan om altijd terughoudend te zijn met het geven van toestemming voor meldingen. Als een site meldt dat deze toestemming noodzakelijk is voor een correcte werking of om toegang te krijgen, dan is dat eigenlijk al signaal genoeg dat je het verzoek moet blokkeren en de website te verlaten.