Op het vlak van ICT en beveiliging staat het al lang vast dat wachtwoorden niet de ideale manier zijn om accounts en gegevens te beveiligen. Wachtwoorden kunnen verloren of gestolen worden, en bewijzen niet per se dat de juiste persoon inlogt. Daarom komen er steeds meer oplossingen die gebruik maken van passkeys (wachtwoordsleutels). Microsoft neemt nu de stap om passkeys als standaard te gebruiken voor nieuwe accounts.

Wat is er mis met wachtwoorden?

Wij gebruiken tegenwoordig overal wachtwoorden. Volgens onderzoek heeft de gemiddelde persoon ongeveer 100 wachtwoorden, op zakelijk vlak blijkt dat de gemiddelde medewerker 87 wachtwoorden heeft2. Echter, er zijn een aantal nadelen aan wachtwoorden in het algemeen en hoe ermee omgegaan wordt.

Ten eerste kunnen wachtwoorden gelekt worden, dit kan zowel in de vorm van verloren wachtwoorden als gestolen wachtwoorden. Zeker wanneer er geen gebruik wordt gemaakt van een goede password manager, kunnen wachtwoorden snel verloren gaan.

Een gerelateerd probleem is dat een wachtwoord op zich niet bewijst dat de juiste persoon inlogt. Dit kan voor een deel verholpen worden door gebruik van dubbele authenticatie (bijvoorbeeld met een authenticator app op een persoonlijk apparaat of een hardwarematige beveiligingssleutel).

Tot slot zijn wachtwoorden gevoelig voor phishingaanvallen waarbij een gebruiker naar een malafide website wordt geleid maar denkt dat het de echte website is. Bijvoorbeeld wanneer iemand denkt op een SharePoint-site te zijn, terwijl het een website van een hacker is.

Wat is een passkey?

Een passkey, of wachtwoordsleutel, is niet een toevoeging (zoals dubbele authenticatie) maar een vervanger van een wachtwoord. Wanneer er gebruik wordt gemaakt van passkeys, dan worden er beveiligde sleutels op het apparaat van de gebruiker opgeslagen. Per gebruiker, apparaat en site wordt er een aparte sleutel gemaakt.

Voor een gebruiker lijkt het gebruik van passkeys veel op het gebruik van wachtwoorden met een password manager. Wanneer de gebruiker op een site wil inloggen, hoeft diegene geen gebruikersnaam en wachtwoord meer in te vullen, maar bevestigt slechts in een stap de inlog door gebruik te maken van een mobiel apparaat of een fysieke beveiligingssleutel. Windows Hello is ook een manier om in te loggen.

Passkeys zijn hiermee ook beter beveiligd tegen phishingaanvallen. Een passkey is namelijk gekoppeld aan een bepaalde site, en kan daarom niet zomaar gebruikt worden bij een andere site (bijvoorbeeld die van een hacker). De site en de app of fysieke sleutel moeten ook echt met elkaar verbonden zijn, of via hetzelfde apparaat zijn of via bluetooth. Hiermee wordt voorkomen dat iemand een MFA code doorgeeft aan een oplichter die via de telefoon contact heeft.

Nadelen van passkeys

Er is ook kritiek op passkeys, en met name op de manier waarop ze nu worden ingezet. In principe is het een open systeem waarbij een gebruiker zijn sleutels zelf kan beheren. In de praktijk blijkt dat partijen zoals Google en Apple toch proberen om deze sleutels op te sluiten in de eigen systemen waardoor gebruikers bijvoorbeeld moeilijk tussen een Android- en iOS-apparaat kunnen wisselen.

Ook hebben niet alle sites even goede terugvalplannen voor als een apparaat zoals een mobiele telefoon kwijt raakt. Vaak, maar lang niet altijd, kan er nog gebruik gemaakt worden van een wachtwoord of herstelsleutel. Het risico is dat accounts daarmee permanent vergrendeld worden omdat de gebruiker geen mogelijkheid heeft om te bewijzen wie hij is.

Voor zakelijke accounts van bijvoorbeeld Microsoft speelt dit minder. Daarbij worden de apparaten en accounts altijd actief zelf beheerd, en is het altijd mogelijk om de accounts en gegevens te herstellen.

Toekomst

Hoewel er enkele uitdagingen zijn, biedt de toekomst van passkeys veel potentieel voor het mkb. De verbeterde beveiliging en gebruiksvriendelijkheid kunnen aanzienlijke voordelen opleveren. Zo kunnen accounts beter beveiligd worden en kunnen wachtwoorden niet kwijt raken.

Voor veel accounts zal het gebruik van wachtwoorden nog wel nodig blijven, omdat het afhankelijk is van de platforms en sites of passkeys wel of niet gebruikt kunnen worden. Nu de grote spelers steeds meer die richting op bewegen zullen ook de middelgrote partijen de komende jaren hiermee aan de slag gaan.

In die tijd kunnen mkb organisaties ook zelf gefaseerd overstappen op passkeys waar het een passende oplossing is.