Een van de vormen van oplichting die wereldwijd veel financiële schade veroorzaken, is de zogenoemde Business Email Compromise (BEC). Hierbij doet een aanvaller zich voor als een vertrouwde partij, vaak een directeur, maar soms ook een leverancier. Door de schijn van een vertrouwd persoon worden soms belangrijke controle- en verificatiestappen overgeslagen, met grote schade tot gevolg.

Wat is Business Email Compromise?

De term Business Email Compromise is een overkoepelende term voor vormen van fraude waarbij criminelen zich voordoen als een vertrouwd contact. Vaak gaat het om een directeur, andere leidinggevende of een bestaande leverancier. Via e-mailcontact wordt er een verzoek gedaan om betalingen uit te voeren of vertrouwelijke informatie te delen.

Doordat het contact lijkt te komen van een vertrouwd persoon, en ook omdat er vaak druk wordt gezet in dat contact, gaat iemand in op het verzoek.

Anders dan bij veel bekende vormen van phishing hoeft een BEC-mail geen verdachte link of bijlage te bevatten. De fraude draait vooral om het misleiden van de ontvanger, bijvoorbeeld om een betaling uit te voeren die normaal gesproken niet zou worden goedgekeurd.

Er zijn ook gerelateerde vormen die niet meer via mail werken. Zo worden er tegenwoordig met AI-tools ook via geluid of zelfs beeld overtuigende nabootsingen gemaakt. Zo dacht een medewerker van ingenieursbureau Arup in 2024 in Hongkong een videovergadering te hebben met de CFO en enkele collega's van zijn bedrijf. Niets daarvan was waar: zowel de CFO als de collega's waren deepfakes. De schade van meer dan 20 miljoen euro was helaas wel echt. Een jaar eerder was er bij Bunq een soortgelijke aanval, maar deze werd op tijd ontdekt.

Hoe gaan de criminelen te werk?

Criminelen voeren meestal een BEC-aanval uit door gebruik te maken van een misleidend e-mailadres dat alleen lijkt op dat van de legitieme afzender, door bij gebrekkige e-mailbeveiliging mails te sturen die toch het legitieme afzenderadres krijgen, of door het betreffende adres te hacken.

Misleidende afzenders

Soms lukt het criminelen om een domeinnaam vast te leggen die erg lijkt op die van het doelwit. Bijvoorbeeld door een domeinnaam te kiezen met "rn" waar normaal "m" zou staan (of andersom). Een ontvanger van een mail kan snel missen dat de afzender "@rnicrosoft.com" niet hetzelfde is als "@microsoft.com". Ook het omdraaien van letters, het toevoegen van een extra letter of het weglaten van een letter zijn veelgebruikte varianten.

Vervalste afzenders

E-mail is uit zichzelf niet beveiligd en net zoals bij een fysieke brief kan je een willekeurig adres als afzender op de "envelop" zetten. Er zijn tegenwoordig uitgebreide beveiligingsmaatregelen om dit tegen te gaan, maar deze moeten dan wel door de beheerder van de e-maildienst en de domeinnaam correct zijn ingesteld.

Gehackte accounts

Wanneer criminelen toegang hebben tot een gehackt e-mailaccount, worden de mogelijkheden die ze hebben ook groter. In deze situatie hebben hackers niet alleen de mogelijkheid om vanuit het daadwerkelijke e-mailadres mails te versturen, maar ook om eerder gestuurde en ontvangen mails te lezen en daarmee echte mails veel beter na te bootsen en ook te zien welke ontvangers het meest kwetsbaar zijn.

Voorbeeld

Stel je voor: een bedrijf ontvangt een factuur van een leverancier waar het al jaren zaken mee doet. De opmaak van de factuur is precies zoals altijd en de factuurposten kloppen ook. Alleen is het rekeningnummer gewijzigd. De medewerker die de betalingen doet, merkt dit niet op en voert deze daarom ook uit. Enkele weken later krijgt het bedrijf een betalingsherinnering en blijkt dan dat de leverancier het geld niet heeft ontvangen. Wat blijkt, is dat het verzendende account van de leverancier is gehackt en dat hackers steeds maar enkele facturen onderscheppen en bewerken om zo langer de fraude uit te kunnen voeren.

Waarom is deze fraude zo moeilijk te herkennen?

Deze vorm van fraude maakt gebruik van vertrouwen en lopende bedrijfsprocessen. Het risico is het hoogst wanneer er een verzoek komt dat eigenlijk helemaal in lijn is met de verwachtingen en daardoor zonder extra controles wordt uitgevoerd. Bij de meeste routinetaken wordt niet ieder punt en iedere komma gecontroleerd, en het is juist dit waar criminelen gebruik van maken.

Wie dit leest, kan ook concluderen dat dit niet heel veel anders is dan oudere vormen van factuurfraude, iets wat oplichters al deden lang voordat e-mail bestond.

Het komt ook vaak voor dat er in de mail druk wordt uitgeoefend om snel te betalen. Dit kan zowel bij mails die zogenaamd van een directeur of manager komen als bij mails die van een leverancier lijken te komen.

Wat kan je doen om BEC-fraude te voorkomen?

Er zijn een aantal maatregelen die een bedrijf kunnen beschermen tegen BEC-fraude.

Controleer wijzigingen in rekeningnummers

Bewaak de rekeningnummers van vaste leveranciers en zorg ervoor dat er bij betalingen een controle plaatsvindt om wijzigingen te signaleren. Als er een wijziging is, controleer die dan altijd via een tweede kanaal. Als er een mail door criminelen is gestuurd, onderscheppen die mogelijk ook de inkomende vragen. Telefonisch contact (via een eerder bekend nummer) is dan een goed tweede kanaal om de controle uit te voeren.

Maak afspraken over betalingen en andere gevoelige zaken

Maak duidelijke afspraken over betalingen en het uitvoeren van andere gevoelige handelingen. Bij BEC-fraude gaat het soms om hogere bedragen dan normaal of om betalingen die onder tijdsdruk uitgevoerd moeten worden. Zorg er daarom voor dat de medewerker die betalingen uitvoert een duidelijke procedure heeft om met dit soort situaties om te gaan en pas waar mogelijk ook een vierogenprincipe toe op dit soort betalingen. Ook betalingen die juist binnen het gebruikelijke patroon vallen, kunnen onderdeel zijn van BEC-fraude. Ook de behandeling daarvan moet goed afgesproken worden.

BEC kan ook om andere zaken dan betalingen gaan. Het kan gaan om toegang geven tot interne systemen of het overhandigen van gevoelige gegevens. Er moet dus goed zicht zijn op welke medewerkers daarvoor een doelwit kunnen zijn en ook met hen moeten deze zaken besproken worden.

Beveiligde e-mailaccounts en -verzending

Zorg ervoor dat de beveiliging van e-mail goed op orde is. Dit betekent dat de accounts goed zijn beveiligd (denk aan MFA), maar ook dat rechten goed zijn ingesteld. De e-mailgerelateerde instellingen van de domeinnaam moeten ook goed ingesteld worden om vervalste e-mails te voorkomen. Tot slot kunnen ook de Outlook-programma's van medewerkers ingesteld worden zodat zij meldingen krijgen wanneer er vanuit een onbekend adres wordt gemaild, of als de afzendernaam (bijvoorbeeld de naam van de directeur) niet overeenkomt met het afzenderadres.

Zorg voor bewustzijn onder medewerkers

Een technische basis is belangrijk, maar de fraude richt zich niet op de techniek, maar op de mensen en het is daarom belangrijk dat daar ook oog voor is. Medewerkers die betalingen uitvoeren of met gevoelige gegevens werken, moeten zich bewust zijn van deze vorm van fraude en hoe ze deze kunnen herkennen. Zeker bij het uitvoeren van betalingen moeten medewerkers ook het mandaat hebben om verdachte betalingen te mogen parkeren en tijd hebben om deze te controleren.

Wat als het toch misgaat?

Mocht er toch op een frauduleus betaalverzoek zijn ingegaan, dan is de eerste stap natuurlijk om zo snel mogelijk te kijken of de betaling in interne systemen gestopt kan worden. Als het niet direct duidelijk is of het intern afgehandeld kan worden, dan moet er direct contact worden opgenomen met de bank om te zien of de betaling nog terug te halen is. Dit heeft absoluut de hoogste prioriteit en moet met haast gedaan worden.

Wanneer het om andere zaken dan betalingen gaat, dan zijn de vervolgstappen afhankelijk van wat er precies is gebeurd. Ook hiervoor is het belangrijk dat er een draaiboek klaarligt, zodat er niet op dat moment een oplossing bedacht hoeft te worden.

De ICT-beheerder moet ook zo snel mogelijk ingeschakeld worden om te onderzoeken of er mogelijk gehackte accounts zijn of andere zaken waarop snel actie moet worden ondernomen. Uiteindelijk kan er dan ook aangifte gedaan worden bij de politie.

Vertrouwen is goed, controleren is beter

Zoals hierboven beschreven maakt BEC misbruik van het vertrouwen dat mensen hebben en de routines die ze volgen.

Er kan niet van medewerkers worden verwacht dat ze elke vervalste e-mail zomaar herkennen, en het is ook niet mogelijk om een bedrijf volledig te beschermen. Wat wel kan, is om binnen de organisatie, en specifiek bij de mogelijke doelwitten, bewustwording te creëren rond deze vorm van fraude. Goede afspraken over controles zullen het risico op BEC-fraude aanzienlijk beperken.